HISTORIA SP ZOZ RPR SOSNOWIEC

"Historia to świadek dziejów, źródło prawdy, życia, pamięci, mistrzyni życia, piastunka przeszłości i zwiastunka przyszłości" Tytus Liwiusz

Koncepcja udzielania pomocy na miejscu zdarzenia powstała podczas wojen napoleońskich w 1792, gdzie po raz pierwszy zostały zaprojektowane lekkie pojazdy konne, które przewoziły chirurgów na pierwsze linie wojen. Udzielanie pomocy doraźnej i transport do szpitala zapoczątkowano w Europie w XIX wieku na skutek wypadków, które spowodowały liczne ofiary w ludziach. W 1881 roku po pożarze wiedeńskiego "Ringtheater" gdzie zginęło blisko 400 osób tragedia powtórzyła się w Krakowie. Wydarzenie te przyczyniły się do zorganizowania pierwszego w Polsce Pogotowia Ratunkowego. W 1891 roku powstała Stacja Pogotowia Ratunkowego w Krakowie. Kolejne stacje to 1893 - Lwów, 1897 - Warszawa, 1899 – Łódź, 1902 - Wilno, 1907- Lublin, a w latach międzywojennych Białystok, Poznań, Toruń i Zakopane.

 W latach 1948- 49 decyzją Ministra Zdrowia podporządkowano w Polsce "Ochotnicze Towarzystwa Ratunkowe" Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, który podjął działania o uruchomienie Stacji Pogotowia jako doraźnie zorganizowanych placówek służby zdrowia.

29 września 1948 została wydana uchwała Rady Ministrów w sprawie zorganizowania pomocy leczniczej oraz akcji przetaczania i konserwacji krwi, nakazująca Ministrowi Zdrowia zorganizowanie takiej pomocy na terenie całej Polski.

 W latach 60 -tych rozpoczęto tworzenie zespołów reanimacyjnych w skład których wchodził lekarz, pielęgniarka, sanitariusz i kierowca pełniący równocześnie funkcję drugiego sanitariusza. W tym okresie wszystkie karetki zostały wyposażone w sprzęt umożliwiający łączność radiową.

 Lata 70-te to okres zmian w organizacji pomocy doraźnej w Polsce. 1 – go czerwca 1975 przeprowadzono reformę administracyjną kraju, zgodnie z którą przestał działać departament pogotowia ratunkowego a utworzono Zespoły Opieki Zdrowotnej i Wojewódzkie Szpitale Zespolone. Uległy rozwiązaniu Wojewódzkie i Powiatowe Stacje Pogotowia a w ich miejsce powołane zostały Oddziały Pomocy Doraźnej podległe Dyrekcji Zespołów Opieki Zdrowotnej na danym terenie. W wyniku reorganizacji z liczby 442 stacji z roku 1970, w 1975 zostały tylko 52.

 W latach 80-tych Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia dokonywał z własnych środków finansowych zakupu nowoczesnych samochodów "Nysa 522n", które po wzbogaceniu w sprzęt (defibrylator, respirator, ssak, zestaw do intubacji) stawały się karetkami reanimacyjnymi.

 W latach 90- tych kontynuowano unowocześnienie taboru samochodowego i wyposażenia karetek. Szczególny nacisk położono na szkolenie pracowników zwłaszcza karetek reanimacyjnych.

Działania te doprowadziły do znacznej poprawy skuteczności funkcjonowania zespołów pogotowia ratunkowego oraz skrócenia czasu dojazdu do ofiar wypadków i ich przewozu do szpitala.

Historia SP ZOZ Rejonowego Pogotowia Ratunkowego jest historią poszczególnych Stacji, które weszły w jego skład.

Będzin

Brama wjazdowa do kamienicy na Sączewskiego 29 w której od PSS Społem były wynajmowane lokale na potrzeby SPR. Archiwum RPR Sosnowiec

Przed rozpoczęciem budowy. Stara baza Kolumny Transportu Sanitarnego w Będzinie przy Kościuszki. Archiwum RPR Sosnowiec

Obecna siedziba przy ulicy Kościuszki. Archiwum RPR Sosnowiec

Czeladź

Do 15 kwietnia 1957 roku kiedy to powstało Pogotowie Ratunkowe w Czeladzi mieszkańcy korzystali z pomocy Pogotowia z Będzina. Na początku swojej działalności mieściło się w wynajętym lokalu przy ulicy Bytomskiej 40, które z kolei przeniesiono na ulicę Szpitalną. Pierwszym kierownikiem był dr Czesław Burgiel. Organizacyjnie podporządkowane było Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, aż do czasu utworzenia w Czeladzi w 1972 roku Zespołu Opieki Zdrowotnej. Podstawowy trzon kadrowy pogotowia stanowili lekarze miedzy innymi Józef Ziętek, Stanisław Jarno, Witold Zdenkowski, Jezry Topór,  Hieronim Kucio, Stanisław Banaś, Stanisław Głogowski, Eugeniusz Goławski, Zbigniew Kowalik, Marian Olszewski, Bogdan Staśko, Zbigniew Klecz, Marek Kuciński i felczerzy Alicja Cwynarowa, Maria Tyska, Bogdan Pawłowski, Marian Hajducki, Zenon Zaprzelski, Henryk Saborin, Ryszard Bogdański, Włodzimierz Marzec. Wyposażenie Pogotowia na początku było bardzo skromne, otrzymano dwie karetki Skoda, nieco później zmieniono je na ciągle psujące się Warszawy. Za ich kierownicami wiele lat spędzili Józef Gucwa, Zdzisław Bartosik, Bolesław Niedbała, Józef Frysztacki. („Historia Czeladzi“ T2 Praca zbiorowa pod redakcją Jana Drabiny 2012)

„Historia Czeladzi“ T2 Praca zbiorowa pod redakcją Jana Drabiny 2012. Pierwsza karetka Skoda. Za kierownicą Bolesław Niedbała

Tamże. Pierwsza siedziba Pogotowia Ratunkowego w Czeladzi przy ulicy Bytomskiej obok stale psującej się Warszawy stoi felczer Guzy, Bolesław Niedbała usuwa defekt, dr. Włodzimierz Szczagiel za kierownicą.

Dąbrowa Górnicza

Od około 1950 roku siedzibą Stacji Pogotowia Ratunkowego w Dąbrowie Górniczej była lokalizacja przy ulicy Sobieskiego 1.

Nowy system ochrony zdrowia zaczęto wprowadzać od 1948 roku… Powstała również Stacja Pogotowia Ratunkowego, jedna z pierwszych na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, dysponująca dwoma samochodami sanitarnymi. („Dąbrowa Górnicza. Zarys rozwoju miasta”, Wydawnictwo „Śląsk” Katowice 1976, s.567-568)

 

 Źródło: dawnadabrowa.pl Na zdjęciu samochód sanitarka marki Warszawa.

 Około 1966 roku Stacja została przeniesiona na ulicę Dojazdową 16.

Miejscowa Stacja Pogotowia Ratunkowego zlokalizowana w nowym pomieszczeniu w parku „Centrum” udziela pomocy doraźnej w wypadkach nagłych zachorowań. Dysponuje zradiofonizowanymi samochodami sanitarnymi, przeznaczonymi do wizyt domowych, transportu chorych i krwi. Transport dla miejskiej służby zdrowia zabezpiecza Terenowy Oddział Kolumny Transportu Sanitarnego taborem uprzywilejowanym, nieuprzywilejowanym i dostawczym.

Od 1973 r. - oddział doraźnej pomocy dysponuje także sanitarką typu „R” z zespołem reanimacyjnym. („Dąbrowa Górnicza. Zarys rozwoju miasta”, Wydawnictwo „Śląsk” Katowice 1976, s.572)

,,Fiat karetka" w DG na ul. Sobieskiego z okazji święta 1-go Maja prawdopodobnie w 1975 roku. Fiaty są z 1974 roku. Archiwum W.Bański

 

 Na zdjęciu karetki karetki od lewej, to Nysa 522 „R” – reanimacyjna oraz FSO 125p. Najprawdopodobniej rok 1993. Archiwum RPR Sosnowiec

 W roku 1998 w związku z budową kompleksu NEMO stacja została przeniesiona do przychodni na ulicę Ludową.

SPR Dąbrowa Górnicza ul. Ludowa 9 - luty 2005. Na zdjęciu ambulans R oraz zbudowany na bazie POLONEZA ambulans W. Archiwum W.Bański.

Obecnie od 2009 r. Stacja Dąbrowa Górnicza już w strukturach RPR Sosnowiec mieści się przy ulicy Łączącej 24 w lokalizacji byłej  Kolumny Transportu Sanitarnego.

 

 Na zdjęciu SPR w Dąbrowie Górniczej. Archiwum RPR Sosnowiec

 Jaworzno

Pierwszą siedzibą po wojnie Stacji Pogotowia Ratunkowego był Szpital Miejski. Pierwszy wpis w archiwalnej Książce kontroli dotyczy prawidłowości wydatkowanych kwot z 1950 roku, a więc na te lata należy datować historię powstania Stacji.

 

Z archiwum Izy Szyszka

Pierwszych kontroli dokonali inspektorzy z RJOS z Chrzanowa, a kolejnych Szef Wydziału Pomocy Doraźnej Zarządu Głównego PCK, inspektor Miejskiej Rady Narodowej w Jaworznie, pracownik Ministerstwa Zdrowia, WSPR w Krakowie, Wojewódzkiej Kolumny Transportu Sanitarnego w Krakowie. W tych latach Stacja administracyjne należała do województwa krakowskiego. Wraz z reformą administracyjną w 1976 roku kontrolę nad działalnością Stacji przejął Oddział Pomocy Doraźnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego z Katowic (pierwszy wpis z kontroli pochodzi z dnia 10.06.1976 roku). Od kwietnia 1994 roku Stacja funkcjonuje w strukturach RPR Sosnowiec.  W tym okresie Stacja korzysta z 7 karetek Rejonowej Kolumny Transportu Sanitarnego w Tychach. Były to 5 FIAT-ów 125p, 1 POLONEZ i 1 NYSA. W styczniu 1996 roku rozpoczęto dudowę nowej siedziby do której przeprowadzono się w lipcu 1997 roku. Ostatniego wpisu w Książce kontroli w dniu 11.06.1996 roku dokonał z-ca dyrektora d/s opieki zdrowotnej Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Katowicach.

Na zdjęciu SPR w Jaworznie. Archiwum RPR Sosnowiec

Sosnowiec

Od 1935 roku w Sosnowcu zostaje powołana Ubezpieczalnia Społeczna, która dla swoich podopiecznych organizuje miedzy innymi pomoc w nagłych wypadkach i zachorowaniach. Obok czynnego całą dobę pogotowia położniczego dyżurowało pogotowie lekarskie, które na wezwanie telefoniczne w Dąbrowie Górniczej, Będzinie i Sosnowcu samochodami udawali się do nagłych przypadków.

Źródło: Sosnowiec. Spacerownik historyczny. P.H.U. DIKAPPA 2015, s.181

Po II wojnie światowej powstały dwie formy pomocy doraźnej. Stacja pogotowia ratunkowego z dyżurującym lekarzem i sanitariuszem świadczyła pomoc dla mieszkańców, oraz punkty lub bardziej zorganizowane stacje ratunkowe dla zakładów przemysłowych (w Sosnowcu Okręgowa Stacja Ratownictwa Górniczego mieszcząca się przy ulicy 1 Maja). Stacja początkowo mieściła się przy ulicy Teatralnej, a potem przy ulicy Stanisława Małachowskiego 3. Obok dyżurującego lekarza z sanitariuszem był punkt dyspozytora i ambulatorium udzielające pomocy zgłaszającym się mieszkańcom. Z biegiem lat utworzono pogotowie z dyżurującym lekarzem pediatrą, a od 1975 roku wprowadzono również karetkę reanimacyjną z zespołem udzielającym pomocy w stanach zagrożenia życia. W latach 70-tych ubiegłego wieku został powołany Dział Pomocy Doraźnej później przekształcony w Rejonową Stację Pomocy Doraźnej z własną administracją, która mieściła się najpierw przy ulicy Małachowskiego, a następnie w 1992(?) została przeniesiona na ulicę Czarną. Rejonowa Kolumna Transportu Sanitarnego mieściła się przy ulicy Hugo Kołłątaja, a następnie przy ulicy Naftowej.

Z archiwum RPR Sosnowiec. Zespół Opieki Zdrowotnej Pomoc doraźna - Małachowskiego 3. Rok 1981

Z archiwum RPR Sosnowiec. Na tle ambulansów zbudowanych na bazie samochodu FIAT 125p należących do Rejonowej Kolumny Transportu Samochodowego. Zespół Opieki Zdrowotnej Pomoc doraźna - Małachowskiego 3. Rok 1981

Pogotowiem Ratunkowym kierowali lekarze przed 1939 rokiem Marian Molicki, a w latach powojennych i później Witold Wasilewski, Witold Kaprusiak, Stanisław Kołodziej, Andrzej Matyja, Stanisław Marszałek, a powstałym później DPD, a następnie RSPD Bernard Dobrosz (dyrektor w latach 1976-2006), a następnie Marek Jeremicz. Administracją i Kolumną Transportu Sanitarnego kierował Janusz Markowicz. („Sosnowiec. Obraz miasta i jego dzieje“ T1 pod redakcją Antoniego Barciaka i Andrzeja T.Jankowskiego, 2015)

Karetki przed SPR w Sosnowcu. Archiwum RPR Sosnowiec

Zawiercie

Do wybuchu II wojny światowej transport sanitarny odbywał sie przy użyciu dorożek konnych. Stajnia znajdowała się przy ulicy Rolniczej. Po wojnie reaktywowany oddział PCK w 1949 roku przystapił do uruchomienia stacji Pogotowia Ratunkowego. Stacja rozpoczęła pracę 15 listopada 1949 po tym jak 28 października otrzymała dwie karetki marki Skoda. W międzyczasie Miejska Stacja Pogotowia Ratunkowego została przejęta przez Wydział Zdrowia. W 1954 roku Stacja dysponowała 4 karetkami, w 1955 – 5, 1960 – 8, a w 1967 – 11 karetkami. Siedzibą Pogotowia był dom przy ulicy Armii Czerwonej (przedwojennym właścicielem był dentysta S. Melzer). W 1975 roku Stacje tymczasowo ulokowano na parterze szpitala. Ostateczną siedzibę Pogotowie otrzymało w wyremontowanym budynku przy ulicy Żyły 16 w który mieścił się Dom Opieki dla Starszych. („Monografia Zawiercia“ praca zbiorowa pod redakcją Zdzisława Jagodzińskiego, 2003)

Z archiwum Krzysztofa Szoty

SPR Zawiercie. Wiata samochodowa. Archiwum RPR Sosnowiec

Na zdjęciu figura przed SPR Zawiercie. Archiwum RPR Sosnowiec

Rejonowe Pogotowie Ratunkowe w Sosnowcu powstało decyzją wojewody katowickiego w 1994 roku z połączenia Oddziałów Pomocy Doraźnej w Sosnowcu, Będzinie, Dąbrowie Górniczej, Czeladzi, Chrzanowie, Jaworznie, Olkuszu i Zawierciu.

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Rejonowe Pogotowie Ratunkowe z siedzibą w Sosnowcu (połączono RPR Sosnowiec z Kolumną Transportu Sanitarnego w Sosnowcu) powstało Uchwałą NR I/15/9/99 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 28 grudnia 1999 r.

Obecnie posiadamy w swoich strukturach Stacje w Będzinie, Czeladzi, Dąbrowie Górniczej, Jaworznie, Sosnowcu, i Zawierciu. Ponadto ambulanse stacjonują w Czeladzi, Siewierzu, Sławkowie, Kroczycach i Szczekocinach.

W oparciu o ustawę  o Państwowym Ratownictwie Medycznym z 8 września 2006  powstały zespoły specjalistyczne i zespoły podstawowe mające w swoim składzie profesjonalną kadrę medyczną, (lekarz sytemu, pielęgniarka systemu i ratownik medyczny) nowoczesne samochody i wysokospecjalistyczny sprzęt medyczny. Ale...

...tak wyglądały ubrania pielęgniarek pracujących w Pogotowiu w latach 90 ubiegłego wieku. Archiwum RPR Sosnowiec

W zimie na "mundurki" zakładano kurtki, często "cywilne". Tutaj już służbowe kurtki z pomarańczowymi opaskami. Lata 90 ubiegłego wieku. Na zdjęciu zespół ambulansu W zbudowanego na bazie MERCEDESA. Archiwum RPR Sosnowiec

To już początek obecnego stulecia - 2005 rok. Archiwum RPR Sosnowiec

Obecnie - 2019. Wersja zimowa... Archiwum RPR Sosnowiec

...i letnia. Archiwum RPR Sosnowiec

W całym rejonie działania Rejonowego Pogotowia Ratunkowego w Sosnowcu funkcjonuje 13 zespołów podstawowych i 7 zespołów specjalistycznych.

Od 2009 roku RPR Sosnowiec jako jeden z pierwszych w Polsce organizował szkolenia w zakresie doskonalenia zawodowego ratowników medycznych. Prowadzącymi wykłady byli między innymi prof. zw. dr hab. n.med. Krystyn Sosada, dr n.med. Wojciech Żurawiński, dr n.med. Arkadiusz Niczyporuk i dr n.med. Halina Ciszowska-Bogdał. W sumie podczas szkoleń w RPR Sosnowiec punkty edukacyjne uzyskało grubo ponad 2000 ratowników. 

W latach 2011 i 2012 RPR Sosnowic było organizatorem Mistrzostw w Ratownictwie Medycznym „Jura 2011” i „Jura 2012”. Obie edycje Mistrzostw cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem, które przeprowadzone były na terenach malowniczej Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Kwatery zabezpieczył hotel Orle Gniazdo w Hucisku.

Płyta CD z materiałami z Otwartych Mistrzostw Śląska w Ratownictwie Medycznym Jura 2012.


Ratownicy medyczni wielokrotnie brali udział we wszelkiego rodzaju mistrzostwach w ratownictwie medycznym na terenie Polski sięgając w 2015 roku po I miejsce w X Międzynarodowych Zimowych Mistrzostwach w Ratownictwie Medycznym w Bielsku-Białej w składzie: Piotr Szwedziński, Rafał Szostak i Mateusz Benesz.

Mistrzowska drużyna. Archiwum RPR Sosnowiec

Od 2012 r. nastąpiła reorganizacja pracy dyspozytorni w Stacjach RPR Sosnowiec. Obecnie rejonem zarządza Centralna Dyspozytornia z siedzibą w Sosnowcu. W skali miesiąca RPR Sosnowiec realizuje około 4700 wyjazdów karetek specjalistycznych i podstawowych. W zakresie ratownictwa współpracuje z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym w Gliwicach.

Dyspozytornia w SPR Dąbrowa Górnicza - 1992 rok. Archiwum RPR Sosnowiec

2005

Centralna Dyspozytornia z siedzibą w Sosnowcu - rok 2018. Archiwum RPR Sosnowiec

W roku 2013 RPR Sosnowiec otrzymało certyfikat ISO 9001:2008 - „Świadczenia usług medycznych w zakresie ratownictwa medycznego i transportu sanitarnego”.

P.S. Jeżeli ktoś z czytających jest w posiadaniu materiałów, zdjęć lub innych informacji, które będą mogły uzupełnić powyższe proszę o kontakt

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.